تبليغاتX
آینه‌‌های روبرو Opposite Mirrors

آینه‌‌های روبرو Opposite Mirrors

آرشیو مقالات امید حبیبی‌نیا روزنامه‌نگار و پژوهشگر ارتباطات Omid Habibinia`s Weblog:Journalist

Iranian journalist comments on Iran’s media, U.S. coverage of Iran Region

By Fariba Amini, IJNet Persian Editor

Iranian journalist, media researcher and film critic Omid Habibinia is among the many journalists IJNETwho have left Iran after feeling what he describes as the pressure of a "regime that has violated freedom of expression." A former employee at the Islamic Republic  of Iran Broadcasting, Seda va Sima, Habibinia currently resides in Switzerland. He has used his expertise to make ends meet, and now writes for a variety of Web sites and has a blog, Opposite Mirrors. Habibinia says he remains hopeful.

Recently, Habibinia completed a study that examines the news content and format of six different Persian Web sites that cover Iranian news in the U.S. and Europe: The BBC Persian (UK), Radio Farda (Czech Republic), Deutsche Welle (Germany), Gooya news (UK), Voice of America Persian (U.S.) and Radio Zamaneh (Netherlands).

According to his study and as illustrated in the chart below, Gooya news and Voice of America have less cultural and daily news on Iran than the BBC, Deuscthe Welle or Radio Zamaneh (the green color represents cultural news, and the orange represents political news).

Persian News Websites

In addition, Habibinia’s findings highlight the importance of foreign news in Iran; each Web site examined features foreign news coverage on its front page. According to Habibinia’s findings, the BBC’s site is the most popular among readers, both for its content and format.

Habibinia, who also completed film study in Iran, has commented widely on other aspects of Iranian media. In 2006, in a story Habibinia wrote for Korea’s Omhy news Web site titled “The Paradox of Iranian Media,” he commented: “During the last 10 years, popular culture has influenced the state media more than the other way around. In Iran, more than 60 percent of urban families watch satellite TV, which forces Islamic TV (IRIB) to show more and more American and Western films and series ... As lots of scenes and parts cannot appear on Islamic TV, they change the scenario or introduce special effects to make them suitable.”

Recently, Habibinia completed an extensive study called “Media and Communication in Iran: From one hundred years of press law to pornography,” which gives a short history of the press in Iran since the first press law was passed some one hundred years ago.

IJNet recently had the chance to talk to this accomplished journalist about his past experiences, the state of journalism in Iran, and his reflections on the American news media.

Omid Habibinia
Omid Habibinia, this photo was taken by my 2.5 year old son, Datis

IJNet:  What was your experience as a journalist in Iran? What are some of the obstacles and challenges you and others faced


Habibinia: My experience at Seda va Sima where I was in the internet division, and also at BBC Persian where I worked in the multimedia department, has proven that there are many weaknesses in Iranian news organizations’ news content and form. This can be seen in many of the programs outside Iran among the Iranian Diaspora where there is a total lack of professionalism. In my opinion, programs that are run by other countries are better organized, such as BBC or Radio Farda, and to some extent Radio Zamaneh.

Most journalists in Iran have learned the profession by experience rather than by going to school. In recent times, though, we have had many journalists who have been graduates of communications schools. In Iran, journalism really means print journalism rather than other areas of the media.

IJNet: Why are you critical of the Association of Iranian Journalists, which is really the only existing organization supporting journalists


Habibinia: In my opinion, in Iran journalists lack a comprehensive and organized entity to support them in times of need. Because of the existence of oppression and dictatorship throughout Iranian history, journalists have never been able to have a real and viable organization.

The Association of Iranian journalists, whose members were themselves in the previous government, has meetings or protests here and there. Yet, when journalists are arrested or imprisoned and there is no national entity to support them, the Association is not strong enough to take any serious steps in their support. A declaration here and there is all they do. We need a real organization that is there solely for journalists in times of need, both with financial and emotional support.

IJNet: What are some of the issues and factors that will determine the future of journalism in Iran


Habibinia: I think the surge of young journalists in the last 7 to 8 years will end the atmosphere of conservatism that exists. Of course, like in any country where freedom of press is limited, the work of independent media is hard. All media outlets are controlled and are organs of the state apparatus.

Support from various international and journalism organizations would give a boost to journalists in Iran. Support for freedom of press and expression gives a lot of motivation to the Iranian journalists whose hands are tied and who are sometimes helpless.

IJNet: What can an organization like ICFJ do to help our fellow colleagues in Iran considering that the current atmosphere in Iran is not favorable to training or workshops


Habibinia: Online course are extremely important. BBC has offered such courses and it has had relative success but the drawback has been that the courses were intended only for a small group of people. Online courses, if offered in a group and on specialized reporting, are very useful. Courses must emphasize new media and new journalism trends.

Iranian journalists need to learn new trends in the field, multi-media, new ways of reporting, and knowledge about different media organizations. Most reporters lack expertise in TV and radio reporting and do not have enough experience and/or training. In Iran, reporting on science, economics, international news and political news are areas that need re-enforcement.

Multi-media journalism is now a big part of journalism throughout the world. Therefore, we should focus on its strengths and weaknesses.

IJNet: As someone who lives in a Western European country, do you have criticism of the way American news media handles Iran

Habibinia: When it comes to American newspapers, I have not personally seen a lot of good reporting. They do not know much about the country yet they write one or two articles here and there with faulty analysis. In order to write about a country you must know its history and its culture. American reporters become infatuated with one or two issues, write about them one day, and then forget them the next. One day is it infatuation and love for Khamati, the next day is hatred for Ahmadinejad … They fly from NY to Tehran, do a story, and come back without really getting to know the real Iran!

They also take comments out of context. Several times, I was contacted and my comments were misinterpreted. When journalists go to Iran , instead of talking to the common people, they just talk to one or two officials and think that is the whole story. Their reportage is cosmetic, not really in-depth, but fragmented. In my opinion and from what I have seen, they cover what is chic today.

IJNet: What can be done to ameliorate the situation

Habibinia: More than a million Iranians live in the U.S. and Iran is a very interesting subject for Americans. For over 50 years, we have seen good and bad relations between our two countries.  I would like to see a better rapport between Iranian and American reporters. The point is: At the end of the day, Americans and Iranians get along just fine with or without their idiotic and stubborn governments.

IJNET
 Published in : International Journalist`s Net work

05/03/2008

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 9:52  توسط امید حبیبی‌نیا  | 

روزنامه نگار ایرانی از رسانه‌های ایران و پوشش خبری ایران در آمریکا سخن می‌گوید 

شبکه بین المللی روزنامه نگارانسی و دو سال پیش در کارگاه موسیقی رادیو تلویزیون ملی ایران برای اجرای برنامه قصه گویی برای کودکان انتخاب شدم."

امید حبیبی نیا یک روزنامه نگار، محقق رسانه و منتقد سینما است که مانند بسیاری از روزنامه نگاران ایرانی به خاطر فضای بسته این کشور، آن را ترک کرده است. حبیبی نیا که سابقه طولانی درتلویزیون دارد ، از کارکنان سابق سازمان صدا و سیما است،  و هم اکنون ساکن سوئیس است. او مطالبش را در چند سایت مختلف چاپ می کند و همچنین وبلاگی به نام آینه های روبرو دارد و نوشته هایش را آنجا گردآوری می کند.  امید حبیبی نیا هنگامی که برای گرفتن دکترا در دانشگاه به تحصیل می پرداخت ، پس از فشارهای فراوان مجبور شد که  از ایران خارج شود. با این حال  او هم چنان نسبت به آینده  امیدوار است.  

حبیبی نیا به تازگی تحقیقی را درباره پوشش خبری شش رسانه فارسی زبان مستقر در آمریکا و اروپا به پایان رسانده است. حبیبی نیا در تحقیق خود محتوای خبری رسانه های فارسی زبان بی بی سی فارسی، صدای آمریکا، رادیو فردا، رادیو صدای آلمان، رادیو زمانه و گویا نیوز را بررسی و تحلیل کرده است.

 

 vspace=

همان طور که در نمودار زیر دیده می شود، حجم اخبار فرهنگی صدای آمریکا و سایت گویا از داخل ایران کمتر از رادیو صدای آلمان و رادیو زمانه است. رنگ سبز در این نمودار بیانگر اخبار فرهنگی و رنگ نارنجی اخبار سیاسی است.G

تحقیق حبیبی نیا همچنین بیانگر اهمیت اخبار خارجی در ایران است. اخبار خارجی در صفحه نخست هر کدام از شش رسانه مورد تحقیق حبیبی نیا جایگاه مهمی دارد. بر اساس نتیجه تحقیقات حبیبی نیا، وب سایت بی بی سی فارسی به خاطر محتوا و ساختارش پرطرفدارترین در بین مخاطبان است.

حبیبی نیا که در ایران در زمینه فیلم سازی تحصیل کرده استG ، درباره سایر جنبه های رسانه های ایرانی هم تحقیق کرده است. او در سال 2006 در گزارشی با عنوان "تضاد در رسانه های ایران" که در وب سایت خبری اومهی نیوز کره جنوبی منتشر شد، نوشت: "در ده سال گذشته فرهنگ عامه تاثیر بیشتری بر رسانه های دولتی داشته است تا این رسانه ها بر فرهنگ مردم. شصت درصد جمعیت شهری در ایران بیننده شبکه های ماهواره ای است و این باعث شده تلویزیون دولتی به پخش فیلم ها و سریال های آمریکایی و غربی مجبور شود. از آنجایی که بسیاری از صحنه های این فیلم ها را نمی توان در تلویزیون اسلامی نشان داد، داستان فیلم را تغییر می دهند و یا با استفاده از جلوه های ویژه، فیلم را قابل پخش می کنند."

حبیبی نیا همچنین به تازگی تحقیق دیگری را با عنوان "رسانه و ارتباطات در ایران: از یکصد سالگی قانون مطبوعات تا پورنوگرافی" به پایان رسانده که تاریخ مطبوعات این کشور را از زمان تصویب نخستین قانون مربوط به آن در صد سال پیش بررسی می کند. G

آی جی نت با حبیبی نیا مصاحبه ای کرده که بخش هایی از سخنان او را در زیر می خوانید:

 
آی جی نت: تجربه شما به عنوان یک روزنامه نگار در ایران چه بود؟ موانع و چالش های پیش روی شما و دیگران چه بود؟

حبیبی نیا: تجربه چند ساله من در بخش خبرهای پژوهشی صدا و سیما که در قسمت اینترانت آن کار می کردمG و بعدها که تهیه کننده آن لاین و مولتی میدیا در بخش فارسی بی بی سی شدم و پیش زمینه تحقیقاتی ام نشان می دهد که رسانه های فارسی از ضعف شدید کار در زمینه مطالب چند رسانه ای، قالب و محتوا رنج می برند. سایت های خبری، رادیوها و تلویزیون های ایرانی ها در کنار روزنامه ها و نشریاتشان در خارج از کشور با وجود تنوع و کمیت شگفت آوری که دارند، به شدت غیر حرفه ای و ضعیف با امکانات و بضاعت کم هستند. به عنوان مثال حدود یکصد رادیو فارسی زبان و شصت تلویزیون فارسی زبان در خارج از ایران فعالیت می کنند. در حال حاضر بهترین آنها رسانه هایی هستند که توسط کشورهای دیگر برای ایرانی ها راه اندازی شده اند مثل بی بی سی، رادیو فردا و تا حدی رادیو زمانه.

روزنامه نگاران ایران در سالهای قبل کمتردانش آموخته ارتباطات، روزنامه نگاری یا رشته های مرتبط بودند و بیشتر بطور تجربی روزنامه نگاری را آموخته بودند. اما در سالهای اخیر با رشد رشته ارتباطات در ایران، بسیاری از روزنامه نگاران ایرانی دانش آموخته رشته  ارتباطات هستند و مبانی نظری کار رسانه ای را به خوبی می دانند. با این حال هنوز روزنامه نگاری در ایران بیشتر در قالب رسانه های چاپی معنا می شود.

آی جی نت: چرا شما از اتحادیه صنفی روزنامه نگاران که تنها سازمان حمایت کننده از روزنامه نگاران در ایران است، انتقاد دارید؟

حبیبی نیا: به نظر من روزنامه نگاران ایرانی فاقد یک تشکیلات منسجم و هماهنگی برای حمایت از آنها در موارد نیاز هستند. به خاطر وجود دیکتاتوری در طول تاریخ ایران، روزنامه نگاران این کشور هیچ گاه نتوانسته اند از یک تشکیلات قابل اعتماد و واقعی برخوردار شوند.

اتحادیه صنفی روزنامه نگاران ایران که اعضای آن از اعضای دولت سابق هستند، گردهمایهای پراکنده ای را در اینجا و آنجا برگزار می کند. اما زمانی که روزنامه نگاران بازداشت و زندانی می شوند، هیچ تشکیلات ملی برای حمایت از آنها وجود ندارد و اتحادیه از قدرت لازم برای حمایت از آنها برخوردار نیست. تنها کاری که اتحادیه انجام می دهد، صدور بیانیه است. ما به سازمانی نیاز داریم که برای روزنامه نگاران فعالیت کند و در مواقع نیاز از آنها به صورت منسجم و عملی حمایت کند.

امید حبیبی نیا

تمام مبارزه انجمن صنفی روزنامه نگاران که گردانندگان اصلی آن خود سابقه همکاری با حکومت را دارند،صرف برگزاری جلسات سخنرانی و اعتراض های نمادین می شود. با این حال روزنامه ها پیاپی توقیف می شوند، روزنامه نگاران بازداشت، ربوده یا احضار می شوند و هیچ اعتراض یک پارچه و منسجمی مانند یک اعتصاب سراسری و پیگیر رخ نمی دهد.

آی جی نت: عواملی که آینده روزنامه نگاری را در ایران مشخص می کنند، چه هستند؟

حبیبی نیا: به نظر من نسل جدید روزنامه نگارانی که ظرف هفت-هشت سال گذشته وارد این عرصه شده اند و اغلب جوانان تازه نفس تحصیل کرده هستند، به تدریج به این محافظه کاری تاریخی خاتمه می دهند. البته مانند هر کشور دیگری که رسانه ها در آن محدود هستند، فعالیت رسانه های مستقل در ایران هم مشکل است. 

حمایت سازمانهای بین المللی و انجمن های روزنامه نگاری و حامی آزادی بیان از روزنامه نگاران ایرانی سبب افرایش دلگرمی آنها می شود ولی وجود یک مرکز یا سایت اطلاع رسانی ویژه برای این کار  ضروری به نظر می رسد.

آی جی نت: با توجه به این که وضع فعلی در ایران برای برگزاری دوره ها و کارگاه های آموزشی موسسه های خارجی در ایران مناسب نیست، سازمان هایی مانند مرکز بین المللی خبرنگاران چگونه می توانند به همکاران ایرانی خود کمک کنند؟

حبیبی نیا: دروس آن لاین برای روزنامه نگاران ایرانی بسیار مفید خواهد بود نمونه آن در بی بی سی تراست تحت عنوان آی لرن نیز انجام شد که البته به گروهی خاص محدود ماند ولی با دوره های حضوری نیز همراه شد. دوره های آن لاین به ویژه اگر به صورت تعاملی و مشارکت گروهی باشد برای روزنامه نگاران ایرانی در زمینه های مختلف روزنامه نگاری امروز مفید خواهد بود به ویژه زمینه های تخصصی و مباحث مربوط به حقوق رسانه ها و گرایش های تازه در روزنامه نگاری.

روزنامه نگاران ایرانی به آشنایی با سازمان های رسانه ای بین المللی، کاربرد مولتی میدیا و روشهای نوین روزنامه نگاری نیاز دارند. در زمینه روزنامه نگاری آن لاین، رادیویی یا تلویزیونی روزنامه نگاران ایرانی هنوز تجربه و دانش زیادی ندارند و آموزش هایی در این زمینه ها برای آنها لازم است. به علاوه زمینه های تخصصی مانند روزنامه نگاری علمی، اقتصادی، سیاسی و بین المللی نیز هنوز در ایران خوب جا نیافتاده است و هنوز نیازمند روزنامه نگاران بیشتری هستیم که در این زمینه ها به صورت تخصصی کار کنند. روزنامه نگاری چند رسانه ای در حال حاضر به بخش مهمی از این صنعت در سراسر جهان تبدیل شده است و باید بیشتر از قبل به نقاط قوت و ضعف آن بپردازیم.

آی جی نت: به عنوان کسی که در اروپای غربی زندگی می کند، آیا به پوشش خبری رسانه های آمریکایی از رخدادهای ایران انتقادی دارید؟

حبیبی نیا: در مورد روزنامه نگاران آمریکایی من شخصا تجربه خوبی با برخی از آنها نداشته ام زیرا بارها از من نظر خواسته اند ولی چاپ نکرده اند. یک نمونه مربوط به یک مجله پرطرفدار بود که یک ایرانی با نام آمریکایی از من نیز در کنار روزنامه نگاران و فعالان سیاسی در باره عملکرد خاتمی نظر گرفت ولی در نهایت وقتی مقاله اش منتشر شد همگی به ستایش خاتمی پرداخته و کامنت من که در مخالفت با خاتمی بود منتشر نشده بود. این اتفاق در سالهای گذشته البته بارها توسط روزنامه نگاران آمریکایی یا اروپایی دیگر نیز تکرار شده است، آنها چیزی را که دوست دارند تو بگویی منتشر می کنند.

 این امر نه تنها در مورد روزنامه نگاران آمریکایی بلکه ایرانی ها یا ایرانی- آمریکایی هایی که در رسانه های آمریکایی کار می کنند نیز صادق است، اغلب آنها مطابق جریان اصلی و حاکم پیش می روند اگر یک روز طرفداری و بت سازی از خاتمی مد روز است، همه طرفدار خاتمی می شوند و اگر یک روز شیطان و اهریمن سازی از احمدی نژاد همگی ضد او می شوند. در اغلب تحلیل ها، گزارشها و مقالات روزنامه ها و یا گزارشهای تلویزیونی از آمریکا من نوعی دوری و عدم درک صحیح از ایران را می یابم و به نظرم بهترین راه برای آنکه به شناخت بهتری از ایران برسند رفتن به ایران است و گفتگو با همه است نه آنکه بروند ایران و فقط با چند سیاستمدار خارج از گود اصلاح طلب دیدار کنند، با دانشجوهای چپ، با خوانندگان زیرزمینی، با فعالان کارگری، با روزنامه نگاران محلی با مردم کوچه و خیابان تا دریابند واقعا در ایران چه می گذرد.

آی جی نت: برای بهبود وضع چه می شود کرد؟

حبیبی نیا: بیشتر از یک میلیون ایرانی در آمریکا زندگی می کنند و ایران مورد توجه خیلی از آمریکایی ها است. در 50 سال گذشته شاهد خوب و بدی های زیادی در روابط دو کشور بوده ایم. دوست دارم شاهد رابطه بهتری بین روزنامه نگاران ایرانی و آمریکایی باشم. مهم این است که در نهایت ایرانی ها و آمریکایی ها  به خوبی با هم کنار خواهند آمد و مهم نیست که دولت هایشان همراهی بکنند یا خیر.

منتشر شده در: شبکه بین المللی روزنامه‌نگارانشبکه بین المللی روزنامه‎‌نگاران

05/03/2008


چند توضیح: این مصاحبه از میان یک مصاحبه بسیار مفصل در باره وضعیت روزنامه نگاری و آزادی بیان در ایران در شبکه بین المللی روزنامه نگاران تنظیم شده است که اگر چه به اعتقاد من بخش مهمی از آن که در باره وضعیت کنونی رسانه های فارسی زبان در داخل و خارج از کشور بود می توانست برای سایر روزنامه نگاران آگاهی بخش باشد، اما در نهایت برای سردبیر بخش فارسی این بخش مهم تر به نظر رسیده است.

Bبه نظر من ترجمه نام IJNET شبکه بین المللی روزنامه نگاران است به همین دلیل از این عنوان به جای عنوانی که در بخش فارسی آن آمده است استفاده کرده ام.

Bمنظور از تحقیق در باره صدمین سالگرد قانون مطبوعات و... گزارشهای هفتگی در باره رخدادهای رسانه در سایت رادیو زمانه بود که هم اکنون انتشار آنها متوقف شده است.

Bمن علاوه بر سردبیری بخش اخبار پژوهشی در اینترانت معاونت سیاسی صدا و سیما، تهیه کننده برنامه های رادیویی و تلویزیونی، دبیر خبر شبکه خبر، معاون گروه تحقیقی رسانه ها، مدیر گروه Think Tank برنامه ریزی و مناسبت ها، کارشناس طرح و برنامه ریزی معاونت سیما و عضو گروه Think Tank ارتقا سطح کیفی خبرنگاران صدا و سیما نیز بودم.

Bمقاله تحقیقی در باره بررسی سایت های خبری فارسی در سایت رادیو زمانه در اینجا و اینجا منتشر شده است.

Bمن در ایران در رشته های تحقیق در علوم ارتباطات، کارگردانی سینما و روانشناسی بالینی تحصیل کرده ام.

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم فروردین 1387ساعت 21:53  توسط امید حبیبی‌نیا  | 

شکست صدا‌و‌سیمای جمهوری‌اسلامی در ایجاد همگرایی سیاسی در زمان انتخابات هفتم مجلس اسلامی

تحلیل شناختی/گفتمانی رسانه توتالیتار

 

 

در این بررسی برنامه های سیاسی و خبری صدا و سیما دو شبکه اول و دوم (که درحدود نود و پنج درصد از مناطق کشور قابل دریافت است و بیشترین مخاطب بالقوه را دارند) در فاصله روزهای بیست و پنجم بهمن ماه تا اول اسفند ماه مورد مطالعه قرار گرفته است.


اشاره:
این تحقیق ماه گذشته در حاشیه یک کارگاه آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت ارتباطات ارائه شد، اما به دلیل آن که برای مخاطب متوسط چندان قابل استفاده نیست ، ضمن خلاصه کردن تا حدی ساده و بازنویسی شد که مخاطبان متوسط بتوانند از آن بهره بگیرند ، یاد آوری می کنم که نتایج این تحقیق که بخشی از تز دکترای پژوهشگر و بخشی از مقاله وی در بیست و پنجمین کنفرانس بین المللی پژوهشگران ارتباطات ( برزیل ، پرتو آلگره) است ، به زودی در یک فصلنامه علمی بین المللی ارتباطات سیاسی درج خواهد شد .


نقش صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به عنوان رسانه انحصاری در زمنیه پخش برنامه های رادیویی و تلویزیونی برای پاسداری از مشروعیت سیاسی و همگرایی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی از طریق پروپاگاندا حیاتی به نظر می رسد.
از همین رو بررسی و تحلیل آن می تواند به دستیابی درک روشن تری از کارکردها و ناکارآیی های رویکرد های دگماتیک به رسانه و میزان نفوذ و نیز محتوای واقعی برنامه های سیاسی و سرگرم کننده آن کمک کند.
در این بررسی برنامه های سیاسی و خبری صدا و سیما دو شبکه اول و دوم (که درحدود نود و پنج درصد از مناطق کشور قابل دریافت است و بیشترین مخاطب بالقوه را دارند) در فاصله روزهای بیست و پنجم بهمن ماه تا اول اسفند ماه مورد مطالعه قرار گرفته است.
نتایج اولیه نشان می دهد که صدا و سیما در این یک هفته در این دو شبکه حدود پنجاه درصد از برنامه های خود را به تبلیغ آشکاربرای شرکت مردم در انتخابات اختصاص داده بود.( نمودار یک)


نمودار یک : فراوانی انواع برنامه های پخش شده توسط دو شبکه صدا و سیما در هفته منتهی به زمان انتخابات مجلس هفتم ( حبیبی نیا، امید؛1383)
آن چنان که این نمودار نشان می دهد حجم بالای این کارزار سیاسی نشانگر آن است که مدیران صدا وسیما با تمام توان برای بسیج و اقناع افکار عمومی به هرشکل ممکن کوشیده اند تا با استفاده از شیوه مرسوم بمباران تبلیغاتی و روش اشباع سازی مردم را به پای صندوق های رای که برای آزمون مشروعیت سیاسی رژیم اهمیت فراوانی داشت، فراخوانند.آن ها البته در این راه با درک نا کار آمدی شیوه های مرسوم دست به نوعی ساختار شکنی نیز زدند وبرخی از ترانه ها یا سرودهای محبوب مردمی را نیز در این میان پخش کردند.
به این ترتیب ما در این تحلیل با چند پارامتر رو در رو می شویم:
رسانه غالبM1=
مخاطب بالقوهA1=
مخاطب بالفعل A2=
رسانه آلتر ناتیو M2=
پویایی اجتماعی همسو شده( رسانه غالب)D1=
پویایی اجتماعی آلتر ناتیو ( رسانه آلتر ناتیو)D2=
از این قرار فرمول بندی این پروسه را می توان چنین توضیح داد:
M1.A1=D1
M2.A2=D2
به عبارت دیگر این معادله را می توان چنین تعریف کرد:
(M1.M2)(A1.A2)= D
اکنون با بهره گیری از رویکرد تحلیل شناختی به بررسی چند نمونه از روشهای القایی این برنامه ها می پردازیم. ( جدول یک )


جدول بررسی عناصر و مولفه های برجسته سازی شده توسط صدا و سیما ( ا. حبیبی نیا 1383)
آن چنان که جدول بالا نشان می دهد،رفتار رسانه ای صدا وسیما دقیقا مطابق با خصوصیات یک رسانه سلطه جوست که به جای ارائه اطلاعات دقیق به تفسیر های یکسویه و جزم گرایانه و به جای ایجاد زمینه های لازم برای مشارکت مخاطب به القای مستقیم می پردازد.
آن چنان که فیسک ( 1993) می گوید ما در اقناع با چند مولفه سر کار داریم:
- انتقال کامل پیام هدف
- ایجاد انگیزه برای دریافت (و به تعبیر پست مدرنیستها مصرف اطلاعات)
- درک نسبتا کامل از سوی مخاطب
- ایجاد همگرایی با پیام از سوی مخاطب
- روشن سازی هدفهای تغییر انگیزش و رفتار هدف
- انتظار برای ایجاد تغییر در مخاطب
اما واقعیت آن است که تئوری اقناع به ویژه اگر با شیوه های تزریقی و یکسویه ( بالا به پائین) همراه باشد در اغلب موارد منجر به انفعال مخاطب می شود و به طریق اولی به جای تغییر شناختی به واکنش شرطی مخاطب می انجامد.
این شرایط آن گاه وضعیتی نامتعادل تر به خود می گیرد که اولا رسانه غالب از محبوبیت چندانی در میان اکثریت جامعه بر خودار نباشد و ثانیا پیام های مخالف خوان از قابلیت های زیادی برای ایجاد تحرک و پویایی اجتماعی به سوی اهداف معارض برخوردار باشند.
به این ترتیب می توان با فرض آزمون معادله بالا از بررسی پارامتر های زیر به نتایجی برای ارائه تحلیل شناختی / گفتمانی دست یافت:

میزان تبلیغات مداوم صدا و سیما ( در این بررسی دو شبکه اصلی سیما ج.ا ) حدود پنجاه درصد ساعات اصلی پخش، میزان پراکنش پیام های مخالف خوان از طریق رسانه های معارض ( از طریق اینتر نت، رادیو های فارسی زبان و شبکه های ماهواره ای ) ، مخاطب بالقوه حدود چهل میلیون جمعیت حائز شرایط برای رای دادن، مخاطب بالفعل ( کسانی که به هر دو رسانه ها دسترسی دارند، کسانی که بیشترین میزان مشارکت را در مسائل سیاسی دارند) .
اکنون به آمار رسمی منتشره از میزان شرکت کنندگان در انتخابات می پردازیم:
بر اساس این آمار میزان شرکت کنندگان در 39885 شعبه اخذ رای حدود بیست میلیون نفر اعلام شد.
بر این اساس متوسط میزان رای دهندگان در هر شعبه کمتر از پانصد نفر بوده است ، به عبارت دیگر در هر ساعت تنها 45 نفر به هر شعبه رای گیری مراجعه کرده اند .
اما آمار غیر رسمی حاکی از آن است که میزان شرکت کنندگان دراین انتخابات حدود یازده تا پانزده میلیون نفر ( و درتهران حدود یک میلیون نفر بوده است ) به این ترتیب با مقایسه دو آمار می توان فرض کرد که میزان تقریبی شرکت کنندگان در این انتخابات حدود 16.5 میلیون نفر باشد.
با فرض قرار دادن این میزان معادله بالا را بار دیگر می توان با در نظر گرفتن این متغییر ها چنین پیگیری کرد:
-حجم برنامه های تبلیغی صدا وسیما ( پنجاه درصد از زمان پخش)
یعنی حدود هفتاد (ضربدر دو) ساعت برنامه ( از دو شبکه ی سیما) در ساعات اصلی پخش برنامه (PT :19 تا 23)با فرض همین میزان برنامه در سایر شبکه های رادیویی و تلویزیونی دیگر:حدود 550 ساعت برنامه رادیویی و تلویزیونی
- حجم تبلیغات رسانه های معارض: نامعلوم
- میزان دسترسی مردم به اینترنت: حدود سی درصد ( اغلب سایت های سیاسی و خبری توسط مخابرات جمهوری اسلامی فیلتر شده اند)( اغلب جوانان زیر سی سال)
- میزان دسترسی مردم به شبکه های ماهواره ای فارسی زبان: حدود پانزده درصد( اغلب خانواده های مرفه و نیمه مرفه)( اغلب افراد بالای سی و پنج سال)
- میزان مخاطب بالفعل رادیو های فارسی زبان: حدود ده درصد( اغلب افراد بالای سی سال)
- میزان رای دهندگان بالقوه: حدود چهل ملیون نفر
- میزان رای دهندگان بالفعل: حدود شانزده میلیون نفر (آمار رسمی حدود بیست میلیون نفر )
- میزان مخاطبان بافعل صدا وسیما ( اغلب برنامه های غیر سیاسی و سرگرم کننده ) حدود هفتاد درصد.
بر این اساس صدا وسیما تنها موفق شده است همگرایی سی و پنج درصد افراد جامعه را با تبلیغات سیاسی خود برای شرکت در انتخابات جلب کند و پیام های مخالف خوان شصت و پنج درصد دیگر جامعه را از شرکت در این انتخابات بازداشته است، به عبارت دیگر ” جنبش تحریم نمایش انتخاباتی” که از سوی مخالفان جمهوری اسلامی سازمان یافته بود موفق شد مخاطبان بیشتری را به پیام های خود جذب کند . در عوض رادیو و تلویزیون و دستگاههای تبلیغاتی انحصاری جمهوری اسلامی که با سانسور مستمر کوشیدند تا مردم را به شرکت در این انتخابات ترغیب کنند شکست خوردند.
به این ترتیب به نظر می رسد ، در آینده نزدیک ما باز هم شاهد رشد و گسترش رسانه های آلتر ناتیو از سویی و بی ثمر شدن سیاستهای رسانه ای دستگاههای تبلیغاتی جمهوری اسلامی در مخاطب سازی های انبوه به ویژه در زمینه همگرایی سیاسی باشیم.
اکنون با توجه به جدول یک به زمینه های شناختی تبلیغات صدا و سیما در زمینه برجسته سازی انتخابات دقت کنیم.
رسانه ها ی عام گرا و دولتی معمولا برای برجسته سازی انتخابات از چهار تاکتیک بهره می گیرند:
- تشریح موضوعات مورد بحث
- افزایش میزان بازنمایی سوژه های مورد نظر
- قاب بندی متمایز برای مخاطب سازی
- بهره گیری از لحن و آوای همنوا با تمایلات اکثریت
با نگاهی به نمونه های مورد بررسی در این تحلیل به روشنی می توان دریافت که اگر چه سیاست گزاران صدا وسیما کوشیده اند تا حدودی از این راهکارها بهره گیرند اما به دلیل تفاوتهای ارزشی میان فرهنگ سیاسی ترویج داده شده توسط فرهنگ غالب و ارزش ها و فرهنگ واقعی جامعه این تمهیدات در اغلب مواقع بی اثر یا کم اثر باقی می ماند.
موضوعی که در تحلیل شناختی ما از این برنامه ها حائز اهمیت است ، ساز و کار پردازش اطلاعات در ذهن مخاطب است.
از آن جا که بمباران تبلیغاتی صدا و سیما بطور معمول به دلیل محدودیتهای کارکردی ش از مدت کوتاهی قبل از آغاز انتخاب شروع می شود ( هر چقدر زمان این تبلیغات طولانی تر باشد با واکنش منفی بیشتری روبرو می شود و از اثرمندی باز می ماند) در نتیجه این تبلیغات بیشتر متوجه اثر گذاری بر حافظه کوتاه مدت مخاطب (STM) است.
به عبارت ساده تر این تبلیغات می کوشد تا با شرطی سازی از نوع دوم مخاطب را آماده پذیرش القائات سیاسی سازد. تاکتیک اصلی در این شیوه مطابق سیاست رسانه توتالیتار منفعل کردن مخاطب و به حداقل رساندن زمینه های نا همخوانی نگرش ها و به طریق اولی رفتار اوست. تا آن جا که رفتار هدف ( در این جا شرکت در انتخابات مجلس اسلامی ) بروز یابد.
اما بهره برداری از تاکتیک تاثیر گذاری بر حافظه کوتاه مدت مخاطب برای ترغیب وی به بروز رفتار سیاسی مورد نظر ،به دلیل ضعف های ساختاری و به لحاظ ماهیت ذاتی صدا و سیما سبب ناکارآمدی های فراوانی می شود که در این جا به چند نمونه از آن با توجه به نمونه هایی که در این جا از شیوه تبلیغات دو شبکه تلویزیونی ذکر کردیم اشاره می کنیم:
- اثر گذاری بر حافظه کوتاه مدت تنها معطوف تغییر رو ساخت نگرش و رفتار قالبی ست و نه زیر ساخت ها و پایه های نگرشهای شناختی افراد و جامعه، از همین رو تکیه بر آن برای ایجاد یک کارزار سیاسی بدون بهره برداری از مشوق ها و مکانیسم های در برگیرنده کامروایی اجتماعی که در مظاهر پویایی های اجتماعی نمود می یابد دارای ریسک بالایی ست و با محدودیتهای فراوانی روبروست.
- عوامل تاثیر گذار بر حافظه کوتاه مدت مخاطبان از تنوع بسیار زیادی برخوردار هستند و به همان میزان که می توان با بمباران تبلیغی ذهن مخاطب را درگیر پیام های هدف کرد ، به همان میزان نیز ریسک تاثیر گذاری پیام های مخالف در همین زمان و با کانالهای متفاوت نیز وجود دارد.
- اگر چه به دلیل عدم توانایی دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی برای اقناع سازی توده ها ، بهره گیری از روش تاثیر گذاری بر حافظه کوتاه مدت برای آنها به صرفه تر است ، زیرا به جای اثر گذاری بر ارزش های نهادینه جامعه ( که در بیست و پنج سال گذشته در این زمینه ناکام ما نده اند) تنها رفتار سیاسی موردنظر خود از مخاطب در یک مقطع زمانی بسیار کوتاه انتظار دارد، اما به دلیل افزایش شکاف ارزشی ( Value Gaps) میان مخاطب و این رسانه ها و عدم مشروعیت و اعتبار پیام های سیاسی این رسانه ها و ویژگی بالا به پائین و دیکته وار رسانه توتالیتار روز به روز از دامنه تاثیر گذاری آن کاسته می شود.
- پایه ریزی سیاست تبلیغ با محوریت حافظه کوتاه مدت زمانی موثر است که رسانه قبلا موفق شده باشد با جلب توجه مخاطب ، مخاطب سازی کرده باشد ، به عبارت ساده تر در این روش ،مطابق رهیافتهای تئوری یادگیری اجتماعی بندورا ( 1977) ابتدا باید توجه مخاطب را به موضوع معطوف کرد و سپس زمینه های انگیزشی این توجه را به سوی رفتار هدف با ترسیم مشوقهای لازم تقویت کرد .اما صدا و سیما به دلایل گوناگون و از جمله خصلت ایدئولوژیک خود که متاثر از تئوری های منسوخ شده اثر گذاری سوزنی ست تصور می کند مخاطب لاجرم به برنامه های سیاسی ش توجه می کند و یا از آن تاثیر می پذیرد.
با تمام این احوال نمی توان تاثیر ثانوی این برنامه ها را نادیده گرفت ، زیرا تعبیر گروهی این برنامه ها در محیط گروه های اجتماعی سبب می شود تا یک دامنه از برخورد های همسو یا نا همسو پدید آیند. به عنوان مثال در این نمونه مورد بررسی اخبار و برنامه های صدا وسیما چنین وانمود می کردند که علیرغم رد صلاحیت شدن تعداد زیادی از کاندیداهای متعلق به جناح موسوم به جناح ” اصلاح طلب” ( که دقیقا همین اصطلاح برای آن ها از سوی صدا و سیما به کار می رفت ) اکثریت نامزدها ی مجلس هفتم را همین افراد تشکیل می دهند.
به عبارت دیگر صدا وسیما بر ای فراخواندن مردم به شرکت در انتخابات روی منفور بودن جناح مقابل یا خودی ( که برخی از منفورترین چهر ه هایش چون فرهاد نظری عامل حمله به کوی دانشگاه تهران را به میدان آورده بود) حساب باز کرده بود!
پیام ضمنی این تبلیغات صدا و سیما چنین بود که بر خلاف آن چه گفته می شود اگر چه صلاحیت برخی از کاندیدا های جناح خاتمی رد شده است اما تعداد بسیاری از کاندیدا های این جناح در این انتخابات شرکت دارند و انتخابات به هیچ وجه یک جانبه نیست.
مفهومی که از سوی برخی از مردم از این پیام صدا و سیما با تاکید بی سابقه بر حضور جناح خاتمی در انتخابت تعبیر می شد آن بود که : “برای آن که جناح مقابل رای نیاورد در انتخابات شرکت کنیم !”
به عبارت دیگر صدا و سیما بر دو گروه از مخاطبان تاکید کرد: گروه میانی طبقه متوسط که به دلایل گوناگون با دستگاههای دولتی سر و کار می یافتند ( و اغلب رای های باطله متعلق به آن ها بود) و طرفداران فعلی نظام اسلامی که بر اساس نظر سنجی های مرکز تحقیقات صدا وسیما حدود پانزده درصد جمعیت جامعه را تشکیل می دهند و از میان آن ها نیز تعداد زیادی هنوز به اصلاح پذیری نظام اعتقاد دارند .
به این ترتیب می توان نتیجه گرفت که تبلیغات صدا و سیما در ترغیب حدود چهل درصد افرادی که در این انتخابات شرکت کردند از اثر گذاری چندانی برخوردار نبوده زیرا این افراد یا متعلق به گروه دنباله روی میانه بوده اند یا اقلیت شش درصدی ( به اضافه نه درصدی که صدا و سیما آن ها را طرفداران اصلاح طلبان می خواند و جز پانزده درصد طرفداران دائمی حکومت محسوب می کند) پیروان حکومت اسلامی بوده اند.

با توجه به معادله بالا (D1= 40% > D2= 60 % ) می توان گفت صدا و سیما ی جمهوری اسلامی با وجود انحصار ، بهر ه گیری از اتاق های فکر و مشاوران ارتباطاتی ، تجربه و نیروهای حرفه ای و سرانجام انتشار دهنده گرایش همگرایی سیاسی در جامعه ( با حکومت ) در ترغیب مخاطبان به شرکت در رفتار سیاسی مورد نظر ( شرکت در انتخابات مجلس هفتم اسلامی ) شکست خورده است و این شکست در مراحل بعدی سبب انزوای هر چه بیشتر برنامه های سیاسی ، کاسته شدن از دامنه نفوذ و القای سیاسی و کاهش روز افزون مخاطبان میانه و دنباله رو ( خرده بورژوازی مرفه ) و حتی افزایش گریز مخاطبان سنتی خود ( لایه های مذهبی و یا طرفدار حاکمیت ) خواهد شد. به این ترتیب چشم انداز های تازه ای برای رشد و گسترش رسانه های برانداز و افزایش پویایی اجتماعی و سمت گیری آن به سمت سرنگون سازی جمهوری اسلامی از طریق نفوذ و رهبری پتانسیل های اجتماعی ( جوانان ، زنان ، دانشجویان ، کارگران ، معلمان ، پرستاران ،بیکاران و …) پدیدار خواهد شد.

□ضمائم:
یک :
صدا وسیما در این قبیل موارد یک ستاد تبلیغی برای تبیین و اجرای سیاستهای تبلیغی خود ایجاد می کند.
این ستاد که عمدتا در معاونت سیاسی صدا و سیما از چند ماه قبل از انتخابات آغاز می شود با مشارکت مستقیم اداره کل پژوهش معاونت سیاسی با هماهنگی با حوزه مشاوران و اداره کل برنامه ها و تفاسیر سیاسی و نیز اداره کل اخبار داخلی فعال می شود که در ارتباط مستقیم با شورای معاونان صدا وسیما و معاون صدا و سیما ( آقامحمدی) و ریاست سازمان صدا وسیما قرار می گیرد و از طریق مجاری مرتبط نظیر معاونت حقوقی و پارلمانی و ستاد انتخابات صدا وسیما با ستاد انتخابات وزارت کشور مرتبط است.
وظیفه ستاد انتخابات صدا وسیما تهیه برنامه های تبلیغی برای جلب هرچه بیشتر مشارکت مردم به انتخابات و در وحله بعدی ارائه اطلاعات مرتبط با انتخابات است. این ستاد معمولا از نظرات برخی از اساتید ارتباطات و علوم سیاسی نظیر پرفسور حمید مولانا( رئیس دپارتمان ارتباطات سیاسی در دانشگاه واشنگتن و از همیاران و مقاله نویسان روزنامه کیهان ) بهر ه گیری می کند و نیروهای مختلف معاونت سیاسی به ویژه اداره کل پژوهش این معاونت مسئولیت تدوین سیاستها ، راهبردها ، ارزیابی ، نقد و ارائه راهکارهای مرتبط و مداخله فوری در جریان تبلیغی را دارند.
اما با وجود آن که قانون انتخابات جمهوری اسلامی که با حضور نماینده صدا وسیما در ستاد انتخابات کشور که در این زمینه رحمانی فضلی ( معاون سیاسی) یا نماینده وی در این ستاد مسئول اجرای بهینه آن در صدا وسیما هستند باید سرلوحه کار صدا وسیما قرار گیرد اما به دلیل آن که قانون انتخابات در زمینه تخلف صدا وسیما از مواد آن با توجه به قانون نحوه اداره صدا و سیما فاقد ضمانت اجرایی ست ، ستاد انتخابات کشور عملا نمی تواند شکایت از صدا وسیما در باره تبلیغات یکسویه را پیگیری کند .
از سوی دیگر به دلیل آن که شورای نظارت بر صدا وسیما نیز فاقد ابزار عملی مداخله برای بازخواست از مدیران صدا وسیما ست ، این شورا نیز که اغلب اعضای آن از سوی رهبری جمهوری اسلامی انتصاب می شوند فاقد ابزار های کنترل برای مداخله در روند تبلیغات صدا وسیماست.
به این ترتیب با این که فراگیر ترین ( اما نه موثرترین ) رسانه کشور در انحصار یک جناح حکومتی قرار دارد ، عملا تبلیغات سیاسی صدا و سیما نیز با تغییر شرایط و موازنه رسانه ای در داخل کشور کم اثر باقی مانده است و به طور یقین می توان گفت که تاثیر صدا وسیما تنها در مخاطبان بالفعل آن از نظر سیاسی یعنی بخشی از شرکت کنندگان در انتخابات شوراهای اسلامی سال 1380 ( حدود هفت درصد رای دهندگان بالقوه ) قابل مطالعه است.
از سوی دیگر هنگامی که به بدیهات ابتدایی برجسته سازی انتخابات که باید از سوی رسانه ها مورد توجه قرار گیرد توجه کنیم در می یابیم که صدا وسیما به دلیل سیاست دروازده بانی رسانه ای خود که با ملاحظات و جزم اندیشی های ذاتی همراه است اصولا نمی تواند چینین مواردی را پوشش دهد:
- ارائه آموزشهای لازم برای جلب مشارکت دمکراتیک مردم در مسائل سیاسی
- ارائه گزارشهای بی طرفانه از روند کارزار انتخاباتی
- ارائه چارچوبهای ساده برای تسهیل برقراری ارتباط احزاب سیاسی با رای دهندگان
- برقراری امکان مناظره و مباحثه احزاب سیاسی با یکدیگر
- ارائه گزارشهای مرتبط با شمارش آرا و اعلام نتایج
اگر چه در وحله اول به نظر می رسد که صدا وسیما بخشی از این راهبردهای رسانه ای را در انتخابات انجام می دهد اما عملا به دلیل آن که صدا و سیما در برابر انتخابات و کاندیدا ها یا جناح ها موضعی بی طرف ندارد ، خبر رسانی و برجسته سازی آن با مقاومت مخاطب روبرو می شود.
به عنوان نمونه مناظرات مربوط به انتخابات در برنامه گفتگوی خبری شبکه دوم صدا وسیما تا کنون بطور میانگین بیش از شانزده درصد مخاطب نداشته است
دو :
رسانه عمومی باید در زمان انتخابات از طریق سیاست های زیر ، مخاطب را برای مشارکت ترغیب کند:
- ترغیب مخاطب برای کسب اطلاعات کامل برای برگزیدن بهترین انتخاب.
- عرضه تریبون به کاندیداها و احزاب برای ارائه تبلیغات و ترسیم محورهای اصلی سیاستهای خود
- حق رسانه برای گزارش (بدون مداخله حکومت ) روند انتخابات و بازتاب نظرات افکار عمومی در باره آن.
اما صدا و سیما به عنوان رسانه توتالیتار تنها به تبلیغ سیاسی برای حاکمیت می پردازد بی آنکه بتواند مخاطب را در فرایند آگاه سازی ، فعال سازی و سمت دهی و همگرایی به پویایی بر انگیزد.
سه:
برای مطالعه روشهای مدیریت بحران در رسانه ها نگاه کنید به :
Donersfield,J: Media Managments In coflicts ( Miniapolis2004)
برای مطالعه روشهای برجسته سازی در رسانه ها و دمکراسی نگاه کنید به :
Maxwell.MShaw.D, Weaver.D (Ed.)Communication and Democracy (Lawrence1997)
برای آشنایی با تئوریهای شناختی ارتباطات نگاه کنید به :
Woodall,G ; Information Processing Theory and Television News in Public Opinon Quartly 24 (1986)
McQual.D; Mass Communication Theory (Sage 2003)
چهار:
برای بازخوانی نوشته و مصاحبه های نگارنده در زمان انتخابات نگاه کنید به:
- انتخابات مجلس هفتم و صدا و سیما
- سیاست تبلیغی صدا و سیما از دید پژوهشگر سابق معاونت سیاسی صدا و سیما
پپنج :
بر اساس تحلیلی که اخیرا مرکز تحقیقات صدا و سیما بر اساس نظر سنجی های خود منتشر کرده است ، حدود هفتاد درصد مخاطبان تبلیغات صدا و سیما را قابل توجه ارزیابی کرده اند - گذشته از دستکاریها و تحلیل های یکسویه و ناقصی که عموما در این گزارشها ( که برای مراکز سیاست گذاری حکومتی نیز ارسال می شود) وجود دارد- اما الزاما زیاد و قابل توجه ارزیابی کردن تبلیغات صدا و سیما در زمان انتخابات با ” پذیرش ” آن از سوی مخاطب متفاوت است زیرا اگر چنین بود باید درصد شرکت کنندگان در تهران به جای ده تا دوازده درصد، هفتادو پنج درصد می بود!
این گزارش همچنین می افزاید که مخاطبان از تنوع تبلیغاتی که صدا و سیما از آن ها بهره گرفته راضی بوده اند ، حال آن که تنها تفاوتی که تبلیغات صدا و سیما با موارد مشابه قبلی داشت بهره برداری بیشتر و مداوم تر از ترانه ها و سرودهای محبوب مردمی بوده است.
شش:
نمونه ای از اخبار پخش شده درسی بهمن 1382 از شبکه اول ساعت 21:
- روح الله خمینی: شرکت کنید در انتخابات! 1 دقیقه
- گفتار مجری: مردم ایران فردا در انتخابات شرکت می کنند!
مراجع عظام: وظیفه شرعی و ملی ست!
رئیس جمهور،
ائتلاف ها ، احزاب ، ایرانیان خارج از کشور ،
مردم را به شرکت در انتخابات فرا خوانند.
- دولت آمریکا از ایرانیان خواست تا با عدم شرکت در انتخابات منافع آمریکا را تامین کنند!
- 320 خبرنگار خارجی از حضور مردم در پای صندوقهای رای خبر تهیه می کنند.
قسمت هایی از پیام ” رهبر معظم انقلاب اسلامی ” 3 دقیقه
پخش کلیپ با آهنگ یانی با تصاویری از خامنه ای ، پرچم جمهوری اسلامی ، روزهای انقلاب ، با برجسته سازی صندوقهای رای ، خمینی ، خاتمی ، پاسداران و … 2 دقیقه
بخش هایی از مصاحبه های خیابانی گزینش و چیده شده از شهر ستانها : همگی در انتخابات باید شرکت کنند تا مشت محکمی بر دهان …! 5 دقیقه
سخنان خامنه ای در باره لزوم شرکت در انتخابات ا دقیقه
گفتار مجری ( بابان ) : سرود ای ایران را به خاطر دارید؟
5 دقیقه

هفت:
یک مطالعه ابتدایی نشان می دهد که مجری و گزارشگر نود و پنج درصد برنامه های سیاسی و خبری پخش شده در دو شبکه مورد بررسی صدا وسیما در این زمان مرد بوده اند.

بهر ه گیری از یافته های این تحقیق با ذکر منبع برای تمام دانشجویان و پژوهشگران ارتباطات ، علوم سیاسی و سایر رشته های مرتبط و نیز رسانه ها آزاد است.

امید حبیبی نیا
پژوهشگر ارتباطات سیاسی

دنبالک:
http://khabarnameh.gooya.com/cgi-bin/gooya/mt-tb.cgi/7023

توضیح: به دلیل اینکه مطلب فوق از سایت قبلی خبرنامه گویا برداشته شده، جدول ها و نمودارها در دسترس نیستند، تلاش می کنم تا با مکاتبه با خبرنامه گویا از امکان دسترس بودن مطلب باخبر شوم.

+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم فروردین 1387ساعت 22:0  توسط امید حبیبی‌نیا  | 

عراق ، دختران تلفنی فیس بوک و سوانح موبایلی





رخدادهای رسانه‌ها و ارتباطات مرور هفتگی تازه‌ای در رادیو زمانه است که در دو بخش ایران و جهان به‌طور گذرا به خبرهای شاخص در این حوزه خواهد پرداخت، تحولاتی که به نوعی زندگی ما در سال‌های پایانی دهه اول قرن بیست و یکم در عصر ارتباطات را تحت تاثیر قرار می‌دهد و قرار است به همه جنبه‌های ارتباطات از منظر سیاسی، فن‌آوری و روانشناختی بنگرد و مخاطب علاقه‌مند به تحولات رسانه‌ای را در جریان رخدادها، نظریه‌ها و چشم‌اندازهای روز قرار دهد.

عراق، اولین قتلگاه روزنامه‌نگاران

با گذشت پنج سال از اشغال عراق، این کشور هنوز خطرناک ترین کشور جهان برای رسانه های خبری محسوب می شود.

در طول پنج سال گذشته 127 روزنامه نگار در این کشور جان باخته اند که اغلب آنها هدف حملات تروریستی قرار گرفته اند.

دهها روزنامه نگار دیگر نیز توسط گروه های اسلامگرا ربوده و به گروگان گرفته شده اند. وضعیت روزنامه نگاران عراقی در این میان بدتر از روزنامه نگاران خارجی است زیرا از حمایت چندانی برخوردار نیستند.

با وجود آنکه در عراق هم اکنون مطبوعات در حال تجربه کردن آزادی هستند ولی سایه ترور و وحشت و یا کینه توزی گروههای مسلح سنی و شیعه و یا دولتمردان همواره روزنامه نگاران را تهدید می کنند و آنها را از انتقادات صریح و آشکار از مراجع متعدد قدرت رسمی و غیر رسمی در این کشور باز می دارد.

از سوی دیگر روزنامه نگاران خارجی نیز در عراق علاوه بر تهدیدها و خطر گروه های تروریستی، در معرض فشار از سوی اشغالگران آمریکایی نیز هستند. در اوایل آغاز حمله به عراق حتی برخی حملات به هتل محل استقرار روزنامه نگاران یا دفتر تلویزیون الجزیره در بغداد از سوی نیروهای ائتلاف سبب شد تا روزنامه نگاران در یابند که در این جنگ داخلی از هر دو سو زیر آتش قرار گرفته اند.


رسانه های غربی و بین المللی در پنج سال گذشته شاهد موفقیت ها و ضعف های بسیاری در آشکار کردن چهره واقعی جنگ در عراق بوده اند، گزارشهای آنها از وضعیت زندان ابوغریب به یک رسوایی بی سابقه برای ارتش آمریکا بدل شد و در مواردی نیز از جمله اعلام آمار سربازان کشته شده در جنگ تحت فشار مستقیم پنتاگون ناچار به سکوت موقت شدند.

بنا بر گزارش کمیته حمایت از روزنامه نگاران در هر یک از سالهای 2006 و 2007 سی و دو روزنامه نگار کشته شده اند که این تلفات به نسبت سه سال قبل افزایش بیشتری یافته است.

در دو ماهه اخیر نیز دو روزنامه نگار در عراق کشته شده اند، شهاب التمیمی رئیس سندیکای روزنامه نگاران عراق که در 27 فوریه ترور شد و الا عبدالکریم الفرتوسی تصویربردار شبکه الفرات که در اثر انفجار بمب کار گذاشته شده بر روی جاده کشته شد.

از میان روزنامه نگاران کشته شده نیز روزنامه نگاران عراقی بیشترین تلفات را داشته اند، 105 روزنامه نگار عراقی(شامل یک روزنامه نگار دارای تابعیت دوگانه) در پنج سال گذشته جان باخته اند، پانزده روزنامه نگار اروپایی، 2 روزنامه نگار آمریکایی، 3 روزنامه نگار از کشورهای عربی و پنج روزنامه نگار از سایر کشورها.

ده روزنامه نگار زن نیز در میان کشته شدگان هستند و هشتاد و هشت نفر جان باختگان در اثر حملات تروریستی و 44 نفر باقیمانده در میدان جنگ کشته شده اند.

98 نفر از جان باختگان در جریان جنگ و آتش نیروهای شورشی یا ترور کشته شده اند و 16 نفر در اثر آتش نیروهای آمریکایی کشته شده اند. سهم خبرنگاران و سردبیران خبر با 79 کشته بیش از سایر کشته شدگان بوده است در حالی که عکاسان خبری و تصویربرداران 32 نفر تلفات داده اند.

9 تهیه کننده و 7 تکنسین نیز در میان کشته شدگان وجود دارند و اغلب روزنامه نگاران(74 نفر) در بغداد کشته شده اند.

هفتاد و هشت نفر از روزنامه نگاران جان باخته نیز برای رسانه های عراقی کار می کردند.

در مقایسه با جنگ بیست ساله ویتنام با 71 کشته و ترور و هدف قرار گرفتن روزنامه نگاران در دوران دیکتاتوری آرژانتین با 98 کشته، جنگ داخلی در آمریکای مرکزی در دهه 80 با 89 کشته، حملات تروریستی به روزنامه‌نگاران در الجزیره در اوایل دهه 90با 58 کشته، جنگ عراق تا کنون پرتلفات ترین جنگ برای روزنامه‌نگاران بوده است.

شمار روزنامه نگاران کشته شده در جنگ جهانی دوم رسما 68 نفر و در جنگ جهانی اول 2 نفر برآورد می شود.

علاوه بر 127 روزنامه نگاری که در پنج سال گذشته در عراق جان باخته 50 نفر از همکاران آنها از جمله راننده، کارمند فنی، محافظ و راهنما یا مترجم نیز کشته شده اند که جز یک نفر همگی عراقی بوده اند.


جنگ در جبهه اینترنت

در حالی که نبرد در جبهه اینترنت بین بنیادگرایان اسلامی و سازمانهای اطلاعاتی غرب به شدت در جریان است، یک گزارش تازه نشانگر از قابلیت های چشمگیر"تروریستهای اینترنتی" برای حمله به پایگاه های اطلاع رسانی آمریکا و غرب و ایجاد اختلال شدید در فعالیت های تجاری و خدمات عمومی است.

آرون وایزبرد مدیر جامعه تحقیقات اینترنت به سی ان ان گفته است که او به دلیل ردیابی های خود در خط مقدم نبرد اینترنتی با القاعده قرار گرفته است.

وایزبرد با استفاده از شبکه خود قادر است تا صدها سایت وابسته به حزب الله و حماس و گروه های اسلامی تروریستی در کشورهای مختلف را از کار بیاندازد. وی که اخیرا در کنفرانسی در باره مبارزه با تروریسم در اسرائیل شرکت کرده بود خطر جنگ اینترنتی را مهیب تر از جنگ فیزیکی دانسته است.

وایزبرد می گوید پس از حملات تروریستی یازدهم سپتامبر مساعی خود را متوجه ردیابی اینترنتی تروریست ها در "سوی تاریک اینترنت" کرده است.

وی می گوید برای ردیابی بنیادگرایان حتی از جا زدن خود به عنوان یک بنیادگرا و شرکت در گروه های اینترنتی آنان نیز استفاده کرده است.

گزارش تحقیقی آنها نشان می دهد که شمار پایگاه های اینترنتی مظنون به هواداری از عملیات تروریستی اکنون به بیش از 5000 رسیده است در حالی که در ابتدای این تحقیق تنها دوازده سایت شناسایی شده بودند.

پس از ارائه شکایت های بسیار درباره استفاده هواداران بنیادگرایان اسلامی در خاورمیانه از سرویس بلاگ اسپات گوگل، این شرکت بر روی وبلاگ های مظنون نوشته هشدار آمیزی الحاق کرده است، اما از قرار معلوم این امر مورد سوء استفاده برخی از افراد نیز قرار گرفته است و با شکایت به وبلاگ های مخالف خود سبب الحاق چنین نوشته ای به روی وبلاگ های مورد نظر از جمله چند وبلاگ فارسی که از اتفاق علیه بنیادگرایی اسلامی هستند، شده اند.

وایزبرد می گوید در صورت بروز هرگونه جنگ یا درگیری نظامی گسترده بین ایران، آمریکا و اسرائیل، تروریستهای اینترنتی هوادار حماس و حزب الله قادر به مختل کردن بخش وسیعی از شبکه اینترنت کشورهای غربی هستند و این خطری است که هر لحظه بیشتر چهره خود را نمایان می سازد.


سوانح موبایلی در لندن

در یکی از بحث برانگیزترین و در عین حال طنزآمیز ترین رخدادهای مرتبط با سوانح خیابانی در لندن، اس ام اس و موبایل متهمان اصلی قلمداد شده اند.

در خیابان تنگ و باریک بریک لین واقع در شرق لندن، رستورانهای آسیایی بسیاری واقع شده است، این خیابان از سویی به دلیل نزدیکی به مناطق تجاری مرکز لندن و از سوی دیگر رستورانهای آسیایی یکی از خیابانهای پر رفت و آمد شرق لندن محسوب می شود اما هر روز در این خیابان موارد بسیاری از جراحت و صدمات بدنی که گاه منجر به حضور پلیس و آمبولانس می شد، رخ می داد.

علت این سوانح، فرستادن اس ام اس در طی راه رفتن در این پیاده روی آکنده از تابلوی تجاری و راهنمایی است که سبب اصابت سر به میله های آنها و مجروح شدن عابران می شود.

ماه گذشته آمار مصدومان در این خیابان آن چنان بالا رفت که به عنوان پرحادثه ترین خیابان لندن مورد توجه رسانه ها قرار گرفت، شهردار این منطقه به تلویزیون بی بی سی لندن گفت که به دلیل پرداخت هزینه سنگین حضور آمبولانس و سرویس های اورژانس در این خیابان تصمیم به چاره اندیشی گرفته است.

چاره اندیشی مورد نظر چیزی نبود جز پوشاندن همه میله ها، تیرهای چراغ برق و موانع فلزی پیاده رو با لایه ای از بالشتک که از اصابت سر کسانی که در حین پیاده روی در حال نوشتن و فرستادن پیام های کوتاه هستند به این میله ها جلوگیری به عمل آید.

خبر اینکه این خیابان به این دلیل دارای بیشترین آمار سوانح عابران در لندن شده است و تمهید شهرداری منطقه رسانه های بریتانیایی را بر سر ذوق آورد و نشریه مترو با ذکر آماری از کسانی که سال گذشته در حین راه رفتن و نوشتن و فرستادن پیامک دچار سانحه شده اند، نوشت: پنجاه و هشت هزار احمق در پیاده روها!

شهرداری منطقه علاوه بر این تیرهای خیابان سایر خیابانهای منشعب که به خیابانهای اصلی منطقه مرکزی لندن از جمله آکسفورد استریت راه دارد را نیز با این بالشتک ها پوشانده است. در یک مطالعه اخیر از هر ده بریتانیایی یک نفر در هنگام نوشتن پیامک در پیاده رو دچار سانحه و جراحت شده است. دو سوم افراد مورد مصاحبه در این تحقیق در هنگام نوشتن پیامک با دیگران یا تیرچراغ برق تصادم کرده اند.

در همین حال ایده ظاهرا ابلهانه ایجاد خط عابر پیاده ویژه ای برای کسانی که می خواهند در هنگام پیاده روی اس ام اس بفرستند نیز طرفداران بیشتری یافته است.

در این تحقیق مشخص شده است که در سال گذشته بیش از 68 هزار نفر در بریتانیا در هنگام ارسال پیامک دچار سانحه شده اند که این سوانح منجر به جراحت هایی از زخم های کوچک تا شکستگی جمجمه شده است.

روزنامه های بریتانیا به طنز نام این نوع سانحه جدید را سوانح راه رفتن و پیام فرستادن گذارده اند.

گزارش ای تی ان را ببینید


زنان با موبایل احساس امنیت می‌کنند

زمانی بود که همراه داشتن یک اسپری اشک آور یا وسیله ای دفاعی سبب می شد تا زنان در برخی نقاط پرخطر شهرهای بزرگ احساس امنیت بیشتری کنند اما اکنون موبایل جای این وسایل دفاعی را گرفته است.

براساس یک تحقیق تازه در آمریکا، اما این احساس امنیت در شهرهای شلوغ گاهی می تواند احساسی کاذب باشد زیرا آنها را در معرض خطری بالقوه قرار می دهد. 42 درصد از زنان گفته اند حاضرند پس از نیمه شب به تنهایی و با به همراه داشتن موبایل به منزل خود بروند و به همین میزان نیز با اتکاء به موبایل وارد مناطق خطرزا می شوند.

در همین حال 48 درصد از زنان درحالی از خیابانها و اتوبانهای شلوغی که محل رفت و آمد کامیونها و اتوبوسها است می گذرند که مشغول استفاده از موبایل خود هستند.

تقریبا همه زنانی که مورد پرسش قرار گرفته اند اظهار داشته اند که با به همراه داشتن یک موبایل احساس امنیت بیشتری می کنند.

پرفسور جک ناصر از دانشگاه اوهایو که این تحقیق را سرپرستی کرده است می گوید شواهد کمی از نقش بازدارنده موبایل برای زنانی که ممکن است در معرض خشونتهای مجرمانه قرار گیرند وجود دارد.

وی پس از تحقیق بر روی 170 دانشجوی زن گفت: این دانشجویان احساس می کنند با به همراه داشتن یک موبایل کمتر آسیب پذیر هستند ولی برخلاف این نظر، آنها به این ترتیب کمتر به محیط اطراف خود توجه می کنند.

در همین حال تحقیق پژوهشگران در دانشگاه های مختلف حاکی است که مردان احتیاط بیشتری به خرج می دهند و تنها سی درصد از مردان گفته اند که حاضرند شبانگاه به تنهایی و با اتکاء به موبایل به منزل بروند.

پرفسور فیلیپ کور، استاد روانشناسی اجتماعی دانشگاه سوانسا هشدار داده است که موبایل احساس امنیت کاذبی به زنان و مردان می بخشد که آنها را از پاییدن محیط اطرافشان بازمی دارد.

هشت سال پیش کاترین جنکینز خواننده ای که در آن زمان نوزده ساله بود، در حالی که از سوی مرد ناشناسی در منطقه پدینگتون در لندن تحت تعقیب قرار گرفته بود به همخانه ای خود زنگ زد و درحالی که مورد حمله قرار گرفته بود دوستانش که صدای استمداد وی را از موبایل می شنیدند برای نجات وی سر رسیدند و متجاوز را متواری ساختند.


رد یابی دختران تلفنی فرماندار در فیس بوک

آشلی الکساندرا دوپر، ظرف سه روز از دختر گمنام علاقمند به موسیقی به یکی از پنج نامی که بیش از همه در گوگل جستجو شده بود، بدل شد.

روزنامه نگاران نیویورک تایمز با جستجو در سایت های تعاملی مای اسپیس و فیس بوک به پروفایل یکی از جنجال برانگیز ترین دختران نیویورک دست یافتند.

پس از برملا شدن رسوایی ارتباط جنسی فرماندار نیویورک با دختران تلفنی وی کوشیده بود تا نام همه دوستانش در این دو سایت را که به نوعی ممکن بود رد وی را به روزنامه نگاران بدهند حذف کند ولی پس از آنکه نام و عکسهایش در این سایت ها در صفحه اول نیویورک تایمز چاپ شد، هر دو پروفایل خود را حذف کرد.

این دو سایت یکی از منابع اطلاعاتی بسیار سودمند برای روزنامه نگاران و رسانه ها بدل شده اند و از طریق شبکه تعاملی می توان رد بسیاری از افراد مورد نظر را به دست آورد.

براثر افشای ارتباط جنسی فرماندار نیویورک با دختران تلفنی و صرف هزینه های گزاف در این زمینه، وی ناچار شد از شغل خود استعفاء دهد.


اینترنت و روزنامه نگاری آینده

در یک تحقیق تازه دوسوم مخاطبان از کیفیت روزنامه نگاری در آمریکا ناراضی بوده اند.

براساس نظرسنجی موسسه وی میدیا/ زوگبی 67 درصد از آمریکایی ها معتقدند که کیفیت روزنامه نگاری در سالهای اخیر پایین آمده است، نیمی از این مخاطبان از اینترنت به عنوان منبع اصلی کسب خبر استفاده می کنند.

براساس این نظرسنجی افراد زیر سی سال استفاده از اینترنت برای کسب خبر را به خواندن اخبار در روزنامه ها یا مشاهده آن در تلویزیون ترجیح می دهند. میزان کسانی که اینترنت را به عنوان منبع اصلی خبر خود ذکر کرده اند نسبت به سال قبل هشت درصد افزایش یافته است. در حالی که تنها 29 درصد از تلویزیون به عنوان منبع اصلی دریافت اخبار یاد کرده اند. یازده درصد رادیو و ده درصد نیز روزنامه ها را منبع اصلی اخبار خود اعلام کرده اند.

38 درصد افراد نیز از وبلاگ ها به عنوان یکی از منابع مهم خبری یاد کرده اند.

این تحقیق ماه گذشته با درصدخطای کم بر روی نزدیک به دوهزار نفر آمریکایی درسراسر کشور انجام شده است و می تواند نمونه ای از جامعه آمریکایی محسوب شود که در مجمع وی مدیا که توسط دانشکده ارتباطات میامی برگزار می شود ارائه شده است.

77 درصد از آمریکایی ها روزنامه نگاری شهروندی و 59 درصد وبلاگ نویسی را از ارکان آتی روزنامه نگاری به شمار می آورند و سه چهارم آنها معتقدند که اینترنت تاثیر مثبتی در ارتقای کیفیت روزنامه نگاری برجای گذاشته است.


ایران در رده نهم خبرسازهای سال گذشته

براساس آمار گوگل، نام ایران یکی از ده نام مورد جستجوی میلیونها کاربراینترنت در سال 2007 بوده است، ایران پس از نامهای: سریال آمریکن آیدل، یوتیوب، بریتنی اسپرز، مسابقات جهانی کریکت، کریس بنویت (قهرمان کشتی کچ)، آی فون، آنا نیکول اسمیت (ستاره پلی بوی و بازیگر) و پاریس هیلتون در جایگاه نهم قرار دارد وپس از آن ونسا هادنس (بازیگر و خواننده) قرار دارد.

این نامها براساس خبرسازی آنها مورد توجه کاربران اینترنت قرار گرفته اند. در بخش سرگرمی فیلم های تبدیل کنندگان، سیصد و فیلم سیمپسون ها بیشترین موارد جستجو را به خود اختصاص داده اند.

گوگل در بخش دیگری تحت عنوان بیشترین سوالهای مورد جستجو ، آمار این موارد را نیز ردیف کرده است که از جمله: خدا کیست؟ عشق چیست؟ و چطور باید بوسید؟ درصدر این گونه جستجوها هستند.


مانع تازه در برابر فیلم ضد اسلامی

پس از ناکامی خیرت ویلدرس، سیاستمدار راست گرای هلندی از نمایش عمومی فیلمش، وی وعده داد تا این فیلم را بر روی اینترنت و سایت اختصاصی آن به نام فتنه به نمایش درخواهد آورد.

اما پیش از این کار شرکت آمریکایی میزبان سایت، این سایت را مسدود کرد و در بر روی این سایت اعلانی قرار داد که حاکی از بررسی محتوای این سایت در زمینه تخطی از قوانین این شرکت است.

ماه گذشته مقامات پاکستان پس از پخش شایعه ای مبنی بر قرار گرفتن فیلم فتنه بر روی یوتیوب دست به خرابکاری ناخواسته در سرور این سایت زدند که برای یک روز آن را دچار اختلال کرد.

خیرت ویلدرس در فیلم خود اسلام را دشمن آزادی دانسته است و قرآن را با کتاب نبرد من آدولف هیتلر مشابه خوانده است.

ویلدرس روز شنبه در مقاله ای در روزنامه فولکس کرانت تصریح کرد که فیلم او نه در باره مسلمانان بلکه در باره اسلام و ایدئولوژی است. وی نوشت: فتنه آخرین هشدار برای غرب است، نبرد برای آزادی تازه آغاز شده است. این سیاستمدار هلندی از زمان ترور تئو ون گوگ فیلمساز هلندی دیگری که با فیلم تسلیم به نقد اسلام پرداخته بود تحت محافظت پلیس قرار دارد.


بهترین ویدئوهای یو‌تیوب در سال 2007

براساس رای گیری کاربران یوتیوب، بهترین ویدئوهای سال گذشته یوتیوب مشخص شدند: کودک خندان در رده بندی قابل تقدیر، در رده گزارشگری مرگ دختر تنهای پانزده ساله و در گروه سیاست، به نبرد تمدن ها خاتمه دهید برگزیده شدند.

تقریبا اغلب این ویدئوها برای کاربران یوتیوب و یا سایت های تعاملی شناخته شده بود ولی در رشته شاهد ظاهرا ویدئوی نجات دادن یک بوفالوی کوچک توسط گله بوفالوها از چنگال شیرهای گرسنه بی رقیب بوده است، نکته قابل توجه آنکه به دلیل آنکه هنوز تعداد کاربران ایرانی یوتیوب چندان زیاد نیست، با وجود تعداد بسیاری ویدئو که در این گروه از کاربران ایرانی وجود داشت، هیچ یک نامزد نشدند.

در بخش سیاست ویدئوکلیپ های طرفداران هر دو نامزد دمکرات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نیز نامزد شده بودند.

کاربران یوتیوب به شش نامزدهای درگروه های: گزارشگری، شاهد، سیاست، ورزش، کمدی، موسیقی، فیلم کوتاه، دستورالعمل، الهام، خلاقیت، سریال و قابل تقدیر رای دادند.

اوباما گرل یا آمبر لی اتینگر که ویدئو کلیپ ش بیش از هفت میلیون بار دیده شده با وجود آنکه در میان نامزدهای گروه سیاست بود ولی این جایزه به کلیپ به نبرد تمدن ها خاتمه دهید تعلق گرفت.

یوتیوب که در حال حاضر روزانه میلیونها بازدید کننده دارد درحال امضای قرارداد با برخی شرکتهای تلویزیونی برای پخش ویدئوهایش از شبکه های تلویزیونی است، در همین حال شبکه های تلویزیونی تازه ای نیز در حال تاسیس است که براساس ویدئوهای کاربران شکل خواهند گرفت.

مطالب مرتبط:
زنان مدیر رسانه و شکار تروریست در اینترنت

تنور انتخابات و فیلم بحث‌برانگیز نیروی‌انتظامی

شرط‌‌‍‌ بندی اسکار و نبردهای وبلاگی

سکس، آزادی بیان و ویدئوهای اینترنتی

اسکار و دیگر هیچ


منتشر شده در: زمانه              
تاریخ انتشار: ۶ فروردین ۱۳۸۷ • چاپ کنید  

+ نوشته شده در  سه شنبه سیزدهم فروردین 1387ساعت 21:43  توسط امید حبیبی‌نیا  | 

 

آزادی در انقلاب بهاری

- بدو...

صدای بیژن بود که مرا بی اختیار با کلیشه در دست به حرکت واداشت، صدای پاهای خودش را هم می شنیدم که از پشت سرم می دود شاید لحظه ای معطل شده بود تا ساک اسپری های رنگ را بردارد، از پشت سر با فاصله ای نه چندان دور صدای چکمه های سربازان حکومت نظامی می آمد.

 "ی" آزادی در قوس ش هنوز رنگ نگرفته بود اما بر دیوار سفید مرمری که شعارهای قبلی پاک شده بودند خوب جلوه گری می کرد.
 

 روزهایی که آزادی نزدیک می نمودسر چهارراه دسته دیگری از سربازان حکومت نظامی مستقر بودند، تنها راه پیچیدن به کوچه دیگری بود که خطر کمین سربازان دیگری در آن بود، اما بیژن فرمان داد: از اون ور نه!

 ایستادم، سربازان ما را دیده بودند و جیپی از سر خیابان به طرفمان می آمد، کیف را به دوش انداخت و مثل یک بند باز از روی در خانه ای بالای دیواری پرید و خود را به بام رساند: به من اشاره کرد تا از روی در بالای بروم، کلیشه ها را زیر کاپیشن م فرو بردم و با زحمت خود را بالای بام رساندم.
 

 سربازان به ما رسیدند و شروع به کوبیدن به در خانه کردند تا صاحبخانه را از خواب بیدار کنند، نزدیک سحر بود ولی همه جا تاریک بود، چند نفر دیگر لابد به دستور افسری به تبعیت از من خود را روی در بالا کشیدند، صدای کوبیدن در و سروصدایی که سربازان راه انداخته بودند سبب شده بود که در دل تاریکی شب چراغهای خانه ها یکی یکی روشن شود و کار ما را برای فرار از دست سربازان بر روی پشت بام ها سخت تر کند.

 همچنان می دویدیم که دری روی پشت بام باز شد، پیرمردی ریشو ما را به داخل خانه فراخواند و به زیرزمینش برد تا سروصداها بخوابد.
 
وقتی سربازان تمام پشت بام ها را جستجو کردند، از بام ها پایین آمدند و لابد رفتند تا در کوچه ها کمین کنند.
 

 پیرمرد برایمان چای و نان آورد، ساک و دستهای رنگی مان را که دید، پرسید: شعار می نوشتید؟ به سادگی پاسخ دادم: بله. کلیشه ها را از زیر کاپیشنم درآوردم، آزادی و ستاره اتاق را روشن کردند...

 شب رو به پایان بود و سپیده ناگهان سر زد، بهار شده بود. آزادی در چند قدمی بود و ستاره ها بر دیوار کوچه ها نشسته بودند، سر چهارراه ها اعلامیه ها را پیروزمندانه به عابران مشتاق می دادیم، گویی فاتح جهان شده ایم یا جهانی دیگری را کشف کرده بودیم، بزرگ شده بودیم، می خواندیم دیوانه وار یا عاشقانه، دو بار، سه بار، صد بار؛ کتابهایی که برای درک و فهم آنها باید سالها وقت صرف می کردیم را شب ها تا صبح می خواندیم، زیرجملاتشان خط می کشیدیم و یا حفظ می کردیم.
 

 بهار شده بود و ما مثل دسته ای پرستوی پرسروصدا از این سو به آن سو بال می گشودیم، اما همان هفته اول اولین سنگ ما را نشانه گرفت. سر آذر را در چهارراهی شکستند و موهای زیبای خرمایی ش غرق خون شد، بعد نوبت همه ما رسید و ناگهان در یازدهم فروردین ماه ۵۸، بهار به پایان رسید. رفراندم برگزار شد و تنها گزینه در برابر جمهوری اسلامی "نه" بود، گفتیم نه، رفراندم را تحریم کردیم و این بار با چکمه به سراغمان آمدند، ما کاشفان فروتن شوکران بودیم...

 سی سال پیش در چنین روزهایی کشورما شاهد روزهای پرشکوهی بود، روزهای بهاری عشق، اتحاد و انقلاب، آرمان مشترکی همه را به هم پیوند می داد: سرنگونی نظام پادشاهی محمد رضا شاه.
 

 سه سال بعد از آن، اما دیگر اثری از آن انقلاب نمانده بود، هیچ نشریه و روزنامه آزادی برجا نمانده بود، هیچ حزب سیاسی اجازه فعالیت نداشت و جوانان انقلابی به اتهام آرمان گرایی دسته دسته به جوخه اعدام سپرده می شدند و نامشان شامگاهان از رادیو اعلام می شد.

 بسیاری از ما حتما از خود پرسیده ایم این چگونه انقلابی بود، از هر انقلابی انتظار می رود تا به دیکتاتوری و فساد و عقب ماندگی خاتمه بدهد و به توسعه و آزادی بینجامد، اما آنچه ما به دست آوردیم از چاله به چاه افتادن بود.
 
نظامی توتالیتار و عقب مانده جایگزین نظام پادشاهی شد که از اساس با همه معیارهای بشری حقوق دمکراتیک در تعارض بود.
 

سالهای انقلاب، 1363 چند سالی پس از انقلاب 1357شاید مشکل این بود که بسیاری از ما می دانستیم در کوتاه مدت چه می خواهیم ولی نمی دانستیم چه نمی خواهیم.

 ما جمهوری اسلامی نمی خواستیم اما بسیاری از مردم هنوز درک مشخصی از جمهوری اسلامی نداشتند، و به نظرشان رهبر روحانی نظام اسلامی مظهر معصومیت سیاسی بود، کسی که وقتی در حومه پاریس بود تحت القائات برخی سیاستمداران لیبرال اطرافش حرفهای قابل تاملی می زد و وقتی وارد کشور شد، چنان کرد که عمر بهار آزادی تنها به چند روز رسید.
 

 سی سال از بهار پنجاه و هفت گذشته است، زمانی که انقلاب در حال اوج گیری بود و در تابستان داغ همان سال به آستانه انفجاری خود رسید؛ هفده شهریور نقطه پایان نظام شاهنشاهی بود.

 هنوز شاید باید از خود بپرسیم چه می خواهیم و چه نمی خواهیم بی تظاهر و لفافه، صریح و روشن باید تکلیف خودمان را روشن کنیم، اینجا قانون همه یا هیچ حکمفرماست.
 

 عشق می ماند، شما نمی توانید شریک زندگی تان را کمی یا به صورت مشروط دوست داشته باشید، یا باید عاشق ش باشید یا نباشید.

 

بهار بهر روی می آید، مثل خورشید که سر موعد خواهد آمد، این حکم زندگی است، کسی گفته بود من جانم را بر سر آزادی می گذارم تا بر خاکی که استخوان های من در آن مدفون است، انسان های آزاد و شاد راه بروند.

 ۲۶ سال است که استخوانهای بیژن زیر تپه ای در نزدیکی کوه مدفون شده است، آخرین باری که در خیابان دیدمش گفت باز می گردم تا در باره تئوریهای انقلاب با هم بحث کنیم.
 

 او مرده است اما من هنوز به آزادی چشم دوخته ام، بهار که از راه می رسد، خیالم به کوچه پس کوچه های شهرم می رود، جایی که با بیژن شعارهای انقلابی می نوشتیم، با خط خوش می نوشت و من رقص قلم مو را در دستان ماهرش می دیدم که از عشق لبریز می شد: "آزادی"، باید تمامش کرد، آن "ی" ننوشته را.شماره نوروزی نشریه اینترنتی روز

 


ا.ح

 

 ژنو، ۲۵ اسفند ۱۳۸۶

 
 

 به یاد بیژن مجنون که در تیرماه ۱۳۶۰ تیرباران شد.

منتشر شده در: روز

 
+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم فروردین 1387ساعت 23:7  توسط امید حبیبی‌نیا  | 

تنور انتخابات و فیلم بحث‌برانگیز نیروی‌انتظامی




رخدادهای رسانه‌ها و ارتباطات مرور هفتگی تازه‌ای در رادیو زمانه است که در دو بخش ایران و جهان به‌طور گذرا به خبرهای ش